Ελληνικά
ENGLISH
Όταν η ιστορική μνήμη συναντά την τεχνολογία
Το Ψηφιακό αποθετήριο ιστορικής μνήμης και πολιτισμού των Ισραηλιτικών Κοινοτήτων Ελλάδος “Ιώσηπος” https://repository.jct.gr/ αποτελεί μία καινοτόμα πρωτοβουλία της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, η οποία από το 1492 μέχρι το 1943 αναπτύχθηκε κοινωνικά και πολιτισμικά, συμβάλλοντας παράλληλα στη βιομηχανική και οικονομική ανάπτυξη της πόλης μέχρι τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το ψηφιακό αποθετήριο είναι ένα έργο που συνιστά πράξη αποκατάστασης της ιστορικής μνήμης, με πρωταρχικό στόχο τη διάσωση, τεκμηρίωση, ενιαία ψηφιακή προβολή και διάθεση του πολιτιστικού αποθέματος του Εβραϊκού Ελληνισμού στην παγκόσμια κοινότητα μέσω του διαδικτύου, προσφέροντας τη δυνατότητα περιήγησης στα ιστορικά αρχεία των Εβραϊκών κοινοτήτων της Ελλάδος.
Επιπλέον, το περιεχόμενο του ψηφιακού αποθετηρίου αναμένεται να αποτελέσει τη βασική πηγή δεδομένων για το υπό ανάπτυξη Μουσείο Ολοκαυτώματος Θεσσαλονίκης, η κατασκευή του οποίου έχει ήδη ξεκινήσει.
Περιλαμβάνει περισσότερα από 212.000 μοναδικά τεκμήρια και πάνω από 2.000.000 ψηφιακές λήψεις που προέρχονται από ιστορικά στοιχεία, προφορικές μαρτυρίες, ηχητικά ντοκουμέντα, φωτογραφίες, αρχειακές πηγές, που σκιαγραφούν την ιστορία και την καθημερινότητα των Ελλήνων Εβραίων από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και τη δεκαετία του 1960, προσφέροντας έναν ολοκληρωμένο ψηφιακό χώρο διατήρησης της μνήμης και ανάδειξης της πολιτιστικής τους κληρονομιάς.
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από εθνικούς πόρους, με προϋπολογισμό 5.511.533,00 ΕΥΡΩ στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ψηφιακός Μετασχηματισμός» ΕΣΠΑ 2021-2027 του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και μετά την δημόσια παρουσίασή του σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα παραδόθηκε στην παγκόσμια ερευνητική κοινότητα και το ευρύ κοινό.
Η πρώτη εκδήλωση προβολής του έργου πραγματοποιήθηκε στην Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, στις 23 Ιανουαρίου 2026 και η δεύτερη σε εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 30 Μαρτίου του ιδίου έτους, με εναρκτήρια εισήγηση από τον Πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θες/νικης και συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας, συγκεκριμένα των υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υγείας, Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης και Παιδείας και άλλων διακεκριμένων προσκεκλημένων.
Το έργο αναπτύχθηκε σε 6 βασικές δια-λειτουργικές εφαρμογές που περιλαμβάνουν:
■ 2,2 εκατομμύρια έγγραφα, η πλειονότητα των οποίων προέρχεται από την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, ενώ έχουν συμπεριληφθεί και έγγραφα από Αθήνα, Ρόδο, Λάρισα, Βόλο και τον ΟΠΑΙΕ, πλήθος τεκμηρίων, με δυνατότητα αναζήτησης (ανά όνομα, ημερομηνία, ιδιότητα) και 3D απεικονίσεις.
■ Λαογραφικό Άτλαντα του ελληνοεβραϊκού πολιτισμού, με προφορικές μαρτυρίες, φωτογραφίες και αρχειακές καταγραφές της άυλης και υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
■ Πλατφόρμα τηλεκπαίδευσης για την εβραϊκή γλώσσα και πολιτισμό
■ Προσωπογραφίες σημαντικών προσωπικοτήτων του ελληνικού εβραϊσμού, που φωτίζουν τον βίο, το έργο και τη συμβολή τους στο ελληνικό κοινωνικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι
■ Ψηφιακή καταγραφή της εβραϊκής μουσικής παράδοσης
■ Αθηναϊκό περίπατο, με διαδραστικό χάρτη εβραϊκών τοπόσημων μνήμης και πολιτισμού
■ Τρισδιάστατη ψηφιακή ανασύνθεση των εβραϊκών συνοικιών της Θεσσαλονίκης του Μεσοπολέμου
Ως τελευταίο αλλά σημαντικό στοιχείο επισημαίνεται ότι η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες σε όλη την Ευρώπη με παρουσία 600 ετών στην πόλη που αφανίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά με το Ολοκαύτωμα, με τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, περιουσίες και πολιτισμικό αποτύπωμα που άγγιξε το 96% του συνολικού πληθυσμού, των 50.000 ανθρώπων που την αποτελούσαν.
https://www.kis.gr/idisis/teleytaia-nea/iosipos-ena-psifiako-apothetirio-gia-tis-ik-ellados
